Gustave Courbet บิดาแห่ง Realism ผู้ถวิลหาความเสมือนจริงที่ไม่อิงนิยาย พฤษภาคม 18, 2008

วันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2551 ปีที่ 31 ฉบับที่ 4000 (3200) คอลัมน์ Delicious GROOVE โดย อัษฎา อาทรไผท หากใครติดตามงานเขียนของผม คงยังจำได้ว่า ผมได้เคยโปรยไว้ว่า หากได้มาเยือนมหานครนิวยอร์กอีกครั้ง จะต้องไปเยี่ยมเยียนอภิมหาพิพิธภัณฑ์ The Metropolitan Museum of Arts เป็นแน่แท้ แล้วก็เป็นไปตามที่บอกไว้ ผมได้ไปเสพศิลป์ที่ The Met อีกครั้งจนได้ ที่นี่เขาจะมีการแสดงผลงานพิเศษ ที่นำชิ้นงานจากพิพิธภัณฑ์อื่นๆ มาแสดงชั่วครั้งชั่วคราว ให้ชาวนิวยอร์กได้เปิดหูเปิดตาอยู่เรื่อยๆ คราวนี้เขามีงานแสดงภาพสีน้ำมันของ Gustave Courbet ศิลปินชาวฝรั่งเศส บิดาแห่งภาพวาดแนว realism ที่เคยกวัดแกว่งแปรงสีอยู่ในช่วง ค.ศ.1828-1885 เขาพิสมัยการวาดภาพเหมือนจริงของทั้งคน ทิวทัศน์ และท้องทะเล เพราะเขาเชื่อว่าการสร้างภาพเหมือนจริงออกมานั้น ช่วยลดความแตกต่างและความเหลื่อมล้ำของสังคมอันหลอกลวงและบิดเบือนความจริงได้ การวาดภาพของเขานั้น หากโขดหินมีรูปร่างไม่ปกติ ตะปุ่มตะป่ำ เขาก็จะนำเสนอออกมาตามที่ตาเห็น ไม่มีการแต่งแต้มให้สวยงามกว่าความเป็นจริง ทุกอย่างจะเป็นไปตามที่เกิด มิหนำซ้ำเขายังเลือกจับจังหวะชีวิตที่ไม่ค่อยมีคนนำมาวาดเป็นภาพมานำเสนอ เช่น ภาพคนหลับ คนคลั่ง คนมีอารมณ์ และอีกหลากหลายอารมณ์ที่ไม่ใช่ภาพแบบสง่างามตามทำนองคลองธรรมของยุคสมัยนั้น โชคดีที่เขาไม่ยอมไปเรียนกฎหมายตามที่ทางบ้านต้องการ และยิ่งโชคดีเข้าไปอีกที่เมื่อเขาไปเรียนศิลปะ Courbet ลาออกมาเรียนรู้การวาดภาพเอาเอง แทนที่จะขลุกเป็นผู้ช่วยอยู่ใน สตูดิโอของนักวาดมีชื่อ เราเลยได้ยลผลงานตระการตา ที่เป็นแรงผลักดันให้ศิลปินมากมายได้แรงบันดาลใจ มาสร้างสรรค์ผลงานจนพัฒนามาเป็นแนว modernist ในที่สุด ภาพที่ถือว่าเป็นสุดยอดของ Gustave Courbet ภาพหนึ่งคือ Burial at Ornans ภาพวาดงานศพของญาติผู้ใหญ่ของเขา ภาพวาดขึ้นในเดือนกันยายนปี 1848 ความแปลกใหม่ของภาพนี้คือ คนทุกคนในภาพล้วนมีตัวตนอยู่จริง และได้ไปร่วมในงานศพจริงๆ โดยเขาได้ร่างภาพ เอาไว้ แล้วเชิญบุคคลแต่ละคนในเมือง รวมทั้งสุนัขที่มาร่วมงาน ให้มาเป็นแบบทีละคน จนออกมาเป็นภาพที่ได้อารมณ์เสมือนภาพถ่ายเหตุการณ์ นอกจากความเหมือนแล้ว ที่เป็นที่ฮือฮาคือขนาดของภาพ เนื่องจากสมัยก่อนภาพขนาดใหญ่มักเป็นภาพทางศาสนาและราชวงศ์มหากษัตริย์เท่านั้น แต่นี่เป็นเพียงภาพงานศพของคนธรรมดาๆ แต่ใหญ่ถึง 3.1×6.6 เมตร คาดว่านี่คงเป็นการลดความไม่เท่าเทียมกันทางสังคมที่เขาต้องการจะทำเป็นแน่แท้ และแล้วภาพแนว romanticism ที่เน้นจัดฉากเกินจริงให้งดงามตระการตา ก็ถึงจุดจบเมื่อภาพนี้ออกสู่สายตาผู้คน และหันมาให้ความสนใจกันเป็นการใหญ่ ขนาด Courbet เองยังกล่าวเอาไว้ขำๆ ว่า จริงๆ แล้วน่าจะเรียกภาพนี้ว่า Burial of Romanticism จากที่ได้ไปชมภาพของ Gustave Courbet ด้วยตาตัวเอง ผมเห็นว่าภาพที่เขาวาดออกมานั้น สำหรับภาพธรรมชาติแม้ไม่ได้เพิ่มรายละเอียดให้งามดั่งสวรรค์ ชนิดที่ตาคนไม่อาจมองเห็นจากธรรมชาติ แต่มันดูราวกับเป็นภาพถ่ายเลยทีเดียว ยิ่งภาพวิวทิวทัศน์นี่ หากชมระยะพอดีจะยิ่งเหมือนเรากำลังชมวิวอยู่จริงๆ ส่วนภาพ Portrait นั้นไม่ต้องพูดถึง เขาวาดออกมาได้ดั่งภาพถ่ายเช่นกัน ส่วนทีเด็ดคือเขาได้วาดภาพเรต X เอาไว้เสียด้วย เป็นภาพชื่อ The Origin of the World ซึ่งเน้นแค่อวัยวะเพศของสตรี ไม่มีหน้าตาให้ได้ชม เพราะเขาวาดแบบตรงประเด็น ความพิสดารสมัยก่อนไม่มีใครเขากล้าทำกัน (สมัยนี้ก็ไม่น่าจะมีมาก) แต่สำหรับเขา อะไรเหมือนจริง ขอวาดหมด และนี่คือเสน่ห์ของฝีแปรงของ Gustave Courbet ผู้นิยมความจริง ที่ไม่อิงนิยาย (หน้าพิเศษ)