Home

จากบทความของผมที่ลงใน นสพ. ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2552 ปีที่ 32 ฉบับที่ 4080


คอลัมน์ SOUND Delicious

โดย อัษฎา อาทรไผท

จริงๆ แล้วดนตรีนับเป็นศิลปะแขนงหนึ่งอยู่แล้ว แต่คราวนี้ขอนำศิลปะในศิลปะมาเล่าสู่กันฟัง สิ่งที่จะเล่าสู่กันฟังนี้ คือศิลปะในเสียงดนตรีที่ผมอยากเอามาตีแผ่สู่กันฟัง อ่านแล้วหากงง เชิญอ่านต่อไป ไม่นานก็จะหายงง ดีไม่ดีอาจกลายมาเป็นสนอกสนใจ ส่วนท่านใดทราบดีแตกฉานอยู่แล้ว คงจะเข้าใจมันดีกว่าผม ผมก็ขอฝากตัวเป็นลูกศิษย์ด้วยในโอกาสนี้ด้วยเลยขอรับ

บางท่านเห็นว่า ดนตรีเล่นกันเฉยๆ กีตาร์ เบส กลอง ก็เป็นศิลปะแล้ว แต่หากเอาจริงต้องมีการ Improvise ด้วยถึงจะครบเครื่องความอาร์ต ใครไม่รู้จักอย่าเพิ่งฉงน Improvisation นั้นมันก็คือการด้นสดนั่นเอง การด้นสด มันคือตอนที่นักดนตรีบรรเลงตัวโน้ตไปตามแต่ใจ โดยไม่ได้ตระเตรียมว่าจะเล่นอย่างไรมาก่อน แต่กลับเข้ากันได้กับเพลงอย่างกลมกล่อมเพลิดเพลินหู

Improvise มีให้เห็นในดนตรีทุกรูปแบบ หากคุณสังเกตกันดีๆ จะพบศิลปะแห่งดนตรีนี้ได้ ในหลายๆ เพลงที่ผ่านหูซ้ายทะลุหูขวาคุณไปในแต่ละวัน ไม่ว่าจะเป็นแนว Jazz, Rock, R&B, Classical, Blues หรือแนวอะไรก็แล้วแต่ ล้วนสามารถทำ Improvisation ได้หมด

เคล็ดลับที่นักดนตรีต้องทราบ คือทุกตัวโน้ตที่กลั่นกรองออกมาสดๆ ต้องอยู่ในคีย์เดียวกันกับเพลงนั้นๆ อาจจะมีเหลื่อมล้ำได้บ้างเล็กน้อย แต่โดยรวมแล้วต้องเป็นไปตามทฤษฎีดนตรี เรียกว่างานนี้ใครมีความรู้พื้นฐานทางด้านทฤษฎีดนตรีจัดๆ ก็น่าจะเล่นได้ดีกว่าคนที่บรรเลงแบบชิวๆ เอาเอง

โดยทั่วไปบทเพลง Blues หรือ Jazz มักเริ่มและจบด้วยเมโลดี้ตายตัว เป็นท่อนที่ฟังแล้วติดหูเป็นตัวชูโรง และถูกชูรสด้วยการ Improvise ในส่วนกลางของเพลง ไม่ว่าจะใช้เครื่องเป่า

เปียโน กีตาร์ หรือแม้กระทั่งเครื่องเคาะ ตัวโน้ตที่พรั่งพรูออกมานั้น คือการด้นออกมาสดๆ ทั้งสิ้น ตอนบันทึกเสียง หากฟังแล้วเวิร์ก เขาก็เอามาใช้จริงในเพลงเลย แต่หากฟังแล้วยังไม่ถึงใจ นักดนตรีก็จะเล่นมันไปเรื่อยๆ จนเจอวลีที่ถูกใจ

มี การ Improvise กีตาร์ครั้งยิ่งใหญ่ครั้งหนึ่ง เกิดขึ้นในงานเพลง Feels So Good ของ Chuck Mangione ในปี 1976 มือกีตาร์แจ๊ซนามว่า Grant Geissan เล่นท่อนโซโล่ของเพลงได้สดสวยงดงามมาก ทำให้โซโล่นั้นถูกบันทึกไว้ในเพลงโดยไม่มีใครคิดจะปฏิเสธ แต่ปรากฏว่าเมื่อต้องมาเล่นอีกครั้ง เจ้าตัวกลับเล่นได้ไม่ค่อยดีเท่าที่เคย บางครั้งก็เล่นออกนอกเรื่อง เป็นอีกแบบหนึ่งไปเลย ส่วนเวลาคนอื่นมารับหน้าที่เล่นกีตาร์ให้เพลงนี้ ก็ไม่ได้เล่นแบบในแผ่นเสียงซึ่งเจ๋งกว่าเยอะ ส่วนเจ้าตัวนับตั้งแต่วันที่บันทึกเสียง จนปัจจุบัน ไปไหนก็ยังมีแต่คนพูดถึงถามไถ่ถึงท่อนโซโล่นั้น เจ้าตัวเลยมีอันต้องไปนั่งแกะท่อนโซโล่ที่ตัวเองเล่นไว้หลายสิบปีก่อน มาเขียนเป็นโน้ตไว้แจกผู้คน

นอกจากศิลปินตะวันตกแล้ว ปัจจุบันนักดนตรีบ้านเราที่ชอบการ Improvisation ก็มีมาก ยกตัวอย่างเช่นวง ETC. ที่มักจะเล่นสดแตกต่างไปจากในซีดี อพาร์ตเมนต์คุณป้า ที่มือกีตาร์มักโซโล่ออกมาในรูปแบบที่ไม่เคยได้ยินมาก่อน นภ พรชำนิ ที่มักจะใส่ท่อนร้องเพิ่มเติมเข้าไปในเพลง ให้สาวๆ กรี๊ดในคอนเสิร์ต และที่เด็ดขาดคือ บุญโทน คนหนุ่ม ที่แหล่เพลงออกมาทีไร ประทับใจผู้ฟังทุกครั้ง เพราะเขาทั้งด้นสดทางคำร้องและทำนองไปพร้อมๆ กัน นี่แหละครับเสน่ห์ของการด้นสดทางดนตรี ลองเปิดหูของคุณกว้างๆ แล้วคุณจะพบกับ Improvisation ในทุกหย่อมดนตรี😀 (หน้าพิเศษ D-Life)

หน้า 10

4 thoughts on “Improvisation ศิลปะบนศิลปะอีกที

  1. ผมว่าImproviseนี่แหละครับที่เล่นเอาผมหลงใหลดนตรีแจ๊ส เพราะเท่าที่ฟังมาช่วงนี้เป็นช่วงที่นักดนตรีจะปล่อยความเป็นตัวตนออกมาในตัวโน๊ตในเสียงที่เล่นออกมา เพลงเดียวกันท่อนเดียวกันแต่เล่นด้วยนักดนตรีต่างคนกันก็ให้อารมณ์กับความรู้สึกไม่เหมือนัน….เสน่ห์อยู่ตรงนี้แหละครับ

  2. นี่คือสเน่ห์ของมัน ที่คนชอบตำหนิว่าเล่นอะไร ทำไมไม่เหมือนในซีดีเลย หากใครบอกมาแบบนี้ แปลว่าคนนั้นเชยจริงๆ ครับ เขากำลัง improvise กันอยู่ นี่แหละช่วงที่น่าตื่นเต้นที่สุดของเพลง จะเจ่งไม่เจ๋งวัดกันตรงนี้เลย

  3. มีนักฟังเพลงสักคนเคยพูดออกมาในวงสนทนาของคนฟังเพลงที่บ่นกระปอดกระแปดว่า ไปฟังคอนเสิร์ตทีไร นักดนตรีชอบเล่นแหวกแหกไปจากในอัลบั้ม…นักฟังรุ่นใหญ่คนนี้เลยเอ็ดด้วยเสียงดัง…”ถ้าอยากฟังเหมือนในคลาสเซ็ตหรือซีดี ก็กลับไปนั่งที่บ้านโน่น เสียเวลาเสียเงินมาฟังทำไม”
    …ฝ่ายช่างติเลยเงียบเสียงไปเลย…
    ..55555…..

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s